DE PELIKAAN UIT DE BEELDENTUIN                                   


 

Begin april meldde ik me aan voor de workshop paletmes schilderen in de galerie La Chamotte.

Connexxion brengt me vandaag, op een warme voorjaarsochtend in april naar de Brink, in het schildersdorp Laren. Klokslag kwart voor tien stap ik uit voor de poffertjeskraam en draai om m'n as voor een korte oriëntatie.  “Nou nee, ik zou het niet weten” antwoordt de sjieke dame op mijn vraag waar de Veldweg is en snel dribbelt ze verder. “Wat is ze bruin en blond voor haar leeftijd” denk ik stiekem. Mevrouw twee kijkt minachtend naar mijn sandalen. “Daar ergens!” verzucht ze snibbig en laat haar arm in een vage richting vallen. Ik volg haar summiere aanwijzing en kom bij een bakkerij. Het blijkt de bakkerij van de familie Tetteroo te zijn, een FB’er (fameuze bakker) in dit dorp waar menig BN’er zich vestigt. De winkel ziet er prachtig uit en is duidelijk de place to be voor een lekker kadetje of ander broodje. “Nee, het spijt me, ik woon hier nog niet zo lang” zegt een zonovergoten zestigplusser in korte broek. “Mag ik me even in uw gesprek mengen?” vraagt een klein manneke met peenkleurig haar en raspende stem en wijst me de weg. Ik bedank het manneke en steek de straat over. Oeps, bijna overreden door een SUV. Een wat? Een SUV: een Sports Utility Vehicle, bedoeld voor ruig terrein waarmee in het dorpje Laren nog vrij rondgereden mag worden. Vierwielaandrijving in de dorpsstraat. Ach... gelukkig weet ik nog net op tijd het Larense trottoir te bereiken.


Zo'n drie minuten later vind ik galerie La Chamotte , en ontmoet ik acht medecursisten en leraar Ivan Mijatovic. Hoewel ik ruim op tijd ben, zijn de meesten al begonnen met hun schets, dus geef ik Ivan snel een hand en vraag wat er van me verwacht wordt. “Kies een ezel uit en ik geef je jouw doek. Hier heb ik wat voorbeelden van mogelijke inspiratiebronnen. Maak eerst een schets, daarna gaan we aan de slag met het paletmes en de verf” geeft Ivan aan en ik volg gehoorzaam. Ik kies mijn plek haaks op de anderen, zodat ik de zon in mijn rug heb, mijn doek lekker snel kan drogen en m'n werkplek goed belicht is. Ik heb thuis voorbereidingen getroffen, heb drie inspiratiebronnen in mijn tas, waarvan er twee hetzelfde onderwerp hebben: de pelikaan waarmee ik op 9 mei 2008 mijn verjaardagslunch had, op Mykonos. Het andere onderwerp is een bloesemtak. Ik kies voor de pelikaan en met het stompje houtskool dat mij door een medecursist wordt aangereikt zet ik een grove schets op. Omdat nog niet iedereen klaar is, heb ik even de tijd om een rondje door de beeldentuin te lopen. Ik bekijk de schetsen van de anderen en bewonder de prachtige bronzen en stenen beelden die er staan. In de garage, ook expositieruimte, hangen schilderijen van Ellen Voets die als voorbeeld  kunnen dienen voor de cursus van vandaag.  Aan de schetsen zie je dat de meesten al enige schilderervaring hebben, terwijl anderen worstelen met het opzetten van hun hulplijnen.

 

In de garage pakt Ivan zijn meegebrachte materialen uit: grote potten acrylverf, een pak plastic borden, lepels om verf op te scheppen en paletmessen. Te weinig paletmessen, zeker als sommigen er zich maar meteen 3 of 4 toe-eigenen. Ik vraag één van de dames om één van de door haar van tafel gegriste 4 messen aan mij op te offeren, zodat voorkomen wordt dat ik een vingerverfschilderij moet fabriceren. Enigszins aarzelend kiest ze zorgvuldig welk paletmes ik mag krijgen. Wel laat de dame haar ongenoegen blijken. Ik besluit haar gemompel te negeren. Mijn plastic bord vul ik met klodders middelblauw, lichtblauw en wit.

 

Als iedereen z'n bordje gevuld heeft lopen we naar buiten, naar de schets van een olifant. Ivan laat zien hoe om te gaan met het paletmes. Het is belangrijk om van donker naar licht te werken en nat in nat te werken. Dat kan ook niet anders want zoveel tijd hebben we niet. De cursus duurt 4 uur en die 4 uur hebben we echt nodig om tot resultaten te komen. Hij zet grove zwarte vegen op het doek, gaat er met oranje, geel en later met wit overheen. De streken aan alle kanten op, om het geheel spannend te krijgen. In no time ontstaat er een typisch Afrikaans aandoend vlak, warm, mysterieus, spannend door de structuur. “Ga maar zelf proberen” luidt het devies.

 

Ik ga nog even terug naar de verftafel, voor een klodder zwart. Hoewel ik eerst van plan was om een strakblauwe lucht als achtergrond te nemen, overtuigde Ivans Afrikaanse geklieder me ervan dat een meerkleurige achtergrond een spannender effect zal opleveren. En dus begin ik met zwart, ga er met middelblauw, lichtblauw en wit overheen. Al gauw vliegen de spetters in het rond. Mijn zonnebril was ik een paar keer onder de kraan. Doordat de verf zo snel droogt door zon en wind, blijft de punt van mijn paletmes regelmatig achter een droge klodder verf haken, wat een regen van spetters veroorzaakt. Ivan geeft als tip de contouren van de pelikaan donkerder aan te zetten met zwart en bruin. Zodra ik dat doe, zie ik onmiddellijk het effect daarvan. Er ontstaat diepte in het schilderij. Gebruik rood in de achtergrond. “Rood?!! Ik wil een blauwe lucht als achtergrond. Daar is geen plaats voor rood. Of toch wel?” M'n hersens kraken over deze suggestie en hoewel alles in mij tegen rood stemt, neem ik het toch op mijn paletmes en voeg ik hier en daar een toefje toe. En ja, inderdaad oogt rood goed.

 

Aangezien we een 3D-doek hebben met brede zijkanten, schilder ik de zijkanten ook mee, terwijl Ivan koffie zet. Even later komt hij langs met een schaal koekjes, zelf gebakken door mevrouw Mijatovic. Het is pauze, die we gebruiken om 't een en 't ander te weten te komen over onze leraar. Hij is Bosnisch en woont sinds 14 jaar in Nederland. Meteen uiten we onze associaties met voormalig Joegoslavië. De meneer die zwanen schildert is er wel eens geweest, evenals de mevrouw van het landschap met ondergaande zon. Iemand vraagt of Bosnië aan zee ligt. Ik moet er om lachen. Bosnië aan zee? Ivan heeft de kunstacademie in Sarajavo gevolgd. Zijn basisopleiding was klassiek, maar hij besloot ,toen hij na de verplichte oefeningen eenmaal vrij mocht werken, over te gaan op abstract werk. In Huizen heeft hij zijn atelier en geeft hij cursussen en workshops. Dikwijls, tijdens zomervakanties gaat hij terug naar Bosnië, waar zijn ouders en familie wonen.

 

Met het karmijn waarmee ik de rode vlekken in de achtergrond aanbracht, zet ik de onderkant van mijn vogel aan. Oranje en geel zet ik er tegenaan en de onderveren van de vleugel breng ik aan met zwart, bruin en violet. De hals wordt meegenomen, evenals een deel van de snavel. Ik teken het oog in, maak de contouren van de hals donkerder met zwart en paars, mix roze voor het hoofd, zet een zwarte streep om de snavel in tweeën te delen en ga dan met wit aan de slag. De pelikaan is een witte vogel, maar een zuiver wit vlak kom je niet tegen op dit schilderij. Enerzijds vervuild door alle andere kleuren op mijn palet, anderzijds bewust gemengd met bruin, blauw, paars of zwart weet ik alle schakeringen te bereiken die de vogel spannend en grof gestructureerd maken. De achtergrond wordt hier en daar nog aangepast om de lijnen mooier te laten vervloeien en nogmaals komt er rood aan te pas om het rood van de vogel terug te laten komen in de achtergrond. Ivan doet nog wat suggesties en zet een paar klodders wit op de rug en de hals en smeert nog iets meer oranje op de snavel. Dan breng ik nog een laatste klodder aan en besluit dat mijn pelikaan klaar is.

 

Ik ruim mijn ezel op, gooi het bord weg en borstel het paletmes schoon. De dame die me dat paletmes eerder vandaag enigszins zuur afstond, zit nog steeds te pezen in de garage. Als enige overigens, want de rest van het gezelschap had een plekje buiten in de schaduw of de zon veroverd en schilderde gedreven door zonne-energie. Er was nog voldoende plek in de prachtige beeldentuin hoor, maar deze cursist verkoos de donkere garage boven een plek in de buitenlucht. Steeds als ik de garage inliep voor nieuwe verf zag en hoorde ik haar zuchten. Vandaag is haar eerste kennismaking met het fenomeen schilderen en in de loop van de dag kwam wel vast te staan dat hier geen sprake is van een natuurtalent. Vermoeiend vond ze het. Zwaar. Het lukt haar niet om het schilderij af te krijgen ondanks hulp van Ivan. Toch vindt ze het leuk, want ze geeft aan meer cursussen te willen volgen. Alle andere werken zijn overigens geslaagd, uiteraard wel met uitblinkers en mindere goden.

 

4 uur lang stond ik in de zon en de wind te genieten van een leerzame, gezellige workshop in een fantastische omgeving. Door dit lekkere weer kon elke verflaag op mijn schilderij steeds prima drogen waardoor er bij vertrek geen transportprobleem is. Ik kan het 80 x 80 cm doek zo onder mijn arm mee dragen naar de bushalte. Maar ik vertrek niet voordat ik Ivan hartelijk bedankt heb voor de gezellige dag, zijn goede tips en suggesties. Ik heb zeker iets geleerd vandaag. En dat was ook de bedoeling. Ivan tipt kort een expositie met werk van cursisten aan, maar weet nog niet precies wanneer hij dit wil organiseren. Lijkt me leuk om aan deel te nemen, maar wel afhankelijk van het tijdstip van exposeren. “We mailen!” roep ik, terwijl ik de poort van de beeldentuin open en de Veldweg uitloop. Onderweg geven voorbijgangers korte opmerkingen à la “hé wat een leuke pelikaan”, “oh kijk, een schilderes”, “heeft u dat gekocht?” tot “bent u kunstenares?”.  Was elke dag maar zo leuk!

 

 

 Terug naar de homepage

Anja van de Poll

25 april 2009